فنر قیمت دلار
چرا دلار یک دفعه گران می‌شود؟ آیا فنر دلار را فشرده نگه می‌داریم؟ 💵
فرض کنید قیمت یک کالا در ایران، هر سال به طور متوسط ۳۰ درصد گران شود؛ اما قیمت همان کالا در آمریکا فقط ۳ درصد افزایش پیدا کند.
حالا این اتفاق را برای چند سال تصور کنید!
طبیعی است که فاصله قیمت این کالا در ایران و آمریکا بیشتر و بیشتر شود.
در مورد دلار هم یک منطق مشابه وجود دارد؛ البته با پیچیدگی‌های بیشتر.
وقتی تورم ایران برای چند سال از تورم آمریکا بیشتر است، انتظار داریم نرخ دلار هم در بلندمدت این اختلاف را تا حدی جبران کند.
اما چه اتفاقی می‌افتد اگر دولت و بانک مرکزی اجازه ندهند دلار به همان نسبت گران شود؟
🔹 مثال ساده:
فرض کنید قیمت دلار ۵۰ هزار تومان است. با توجه به اختلاف تورم ایران و آمریکا، اگر دلار در یک سال باید حدود ۲۵ درصد افزایش پیدا کند، قیمت فرضی آن به حدود ۶۲ هزار و ۵۰۰ تومان می‌رسد.
اما اگر با سیاست‌های کنترلی، قیمت دلار فقط به ۵۵ هزار تومان برسد، چه اتفاقی افتاده است؟
دلار کمتر از میزانی که با این محاسبه ساده انتظار داشتیم، رشد کرده است.
اگر این وضعیت چند سال ادامه پیدا کند، ممکن است فاصله میان نرخ واقعی دلار و مسیری که اختلاف تورم نشان می‌دهد، بیشتر شود.
بعد، وقتی شرایط تغییر کند و کنترل نرخ ارز دشوارتر شود، دلار ممکن است در مدت کوتاهی جهش کند.
مثل فنری که آن را فشار می‌دهیم؛ هرچه بیشتر فشرده شود، احتمال دارد هنگام رها شدن، ناگهانی باز شود.
البته این مثال به معنای آن نیست که دلار حتما به یک قیمت مشخص می‌رسد یا هر جهش ارزی فقط به دلیل اختلاف تورم اتفاق می‌افتد. عوامل دیگری هم نقش دارند.
اما سؤال من فعلا فقط درباره همین یک عامل است:
آیا بخشی از افزایش ناگهانی قیمت دلار، نتیجه عقب انداختن تعدیل آن در سال‌هایی نیست که تورم ایران بسیار بیشتر از تورم آمریکا بوده است؟
به نمودار تورم ایران، تورم آمریکا و رشد سالانه دلار نگاه کنید.
شاید به جای اینکه فقط بپرسیم «چرا دلار امسال این‌قدر گران شد؟»، بهتر باشد بپرسیم:
در سال‌های قبل، چه مقدار از افزایش قیمت‌ها در ایران اتفاق افتاد، بدون اینکه نرخ دلار به همان نسبت تغییر کند؟
شما چه فکر می‌کنید؟
آیا کنترل نرخ دلار در بلندمدت می‌تواند جلوی افزایش آن را بگیرد، یا ممکن است فقط زمان افزایش را عقب بیندازد؟
✍️ حمیدرضا میلانی نیا
#IranEconomy #Inflation #ExchangeRate